سالها قهوه و کافئین بهعنوان یکی از مواردی شناخته میشدند که افراد مبتلا به مشکلات قلبی باید در مصرف آنها احتیاط کنند. دلیل این نگرانی نیز مشخص بود؛ کافئین میتواند بهطور موقت ضربان قلب و فشار خون را افزایش دهد.
اما نگاه متخصصان قلب به قهوه در سالهای اخیر تغییر کرده است. بر اساس بیانیه علمی جدید انجمن قلب آمریکا (AHA)، مصرف متعادل کافئین، بهخصوص زمانی که از قهوه دریافت میشود، برای بیشتر بزرگسالان سالم بیخطر است و حتی ممکن است با برخی فواید قلبیعروقی همراه باشد.
بر اساس بیانیه انجمن قلب آمریکا، دریافت حداکثر حدود 400 میلیگرم کافئین در روز برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولاً ایمن در نظر گرفته میشود.
این مقدار بسته به نوع دانه، روش دمآوری و حجم فنجان میتواند تقریباً معادل 4 تا 5 فنجان قهوه معمولی باشد.
البته میزان کافئین موجود در قهوه ثابت نیست. نوع قهوه، نسبت عربیکا و روبوستا، مقدار پودر استفادهشده، روش عصارهگیری و حجم نوشیدنی همگی میتوانند میزان کافئین دریافتی را تغییر دهند.
بنابراین نمیتوان تنها بر اساس تعداد فنجانها درباره میزان کافئین مصرفی قضاوت کرد.
یکی از نکات مهم این تحقیقات آن است که قهوه فقط یک منبع کافئین نیست.
دانه قهوه مجموعه پیچیدهای از ترکیبات مختلف، از جمله آنتیاکسیدانها و ترکیبات زیستفعال دارد. پژوهشگران معتقدند بخشی از فواید احتمالی مشاهدهشده در مصرفکنندگان قهوه ممکن است ناشی از همین ترکیبات باشد.
به همین دلیل، نتایج تحقیقات انجامشده درباره قهوه را نمیتوان الزاماً به تمام نوشیدنیهای حاوی کافئین تعمیم داد.
کافئین میتواند در کوتاهمدت باعث افزایش موقت فشار خون شود؛ با این حال، رابطه مصرف مداوم قهوه با فشار خون پیچیدهتر از چیزی است که قبلاً تصور میشد.
در تحقیقات مورد بررسی انجمن قلب آمریکا، در افرادی که فشار خون مطلوب داشتند، مصرف روزانه یک تا سه فنجان قهوه کافئیندار با افزایش احتمال ابتلا به فشار خون بالا همراه بود.
در مقابل، مصرف بیش از سه فنجان در روز در برخی مطالعات با کاهش خطر فشار خون بالا ارتباط داشته است.
این یافته عجیب به این معنی نیست که برای کاهش فشار خون باید قهوه بیشتری مصرف کرد. چنین مطالعاتی معمولاً ارتباط آماری را نشان میدهند و عوامل دیگری مانند سبک زندگی، عادت بدن به کافئین و ترکیبات غیرکافئینی قهوه نیز میتوانند در نتایج نقش داشته باشند.
یکی دیگر از موضوعات جالب، ارتباط مصرف قهوه با خطر ابتلا به دیابت نوع 2 است.
طبق شواهد بررسیشده، مصرف قهوه سیاه کافئیندار بدون شکر، خامه و طعمدهندههای شیرین با کاهش احتمال ابتلا به دیابت نوع 2 ارتباط داشته است.
البته کافئین در کوتاهمدت میتواند حساسیت بدن به انسولین را کاهش دهد. بنابراین هنوز مشخص نیست که اثرات مثبت مشاهدهشده مستقیماً ناشی از کافئین باشند.
احتمال دارد آنتیاکسیدانها و سایر ترکیبات طبیعی موجود در قهوه در این ارتباط نقش مهمی داشته باشند.
روش دمآوری قهوه میتواند روی کلسترول تأثیر بگذارد
یکی از مهمترین نکات این گزارش برای علاقهمندان به قهوه، تأثیر روش دمآوری است.
قهوه حاوی ترکیبی به نام کافستول (Cafestol) است که طبق برخی مطالعات میتواند باعث افزایش LDL یا همان «کلسترول بد» شود.
مقدار این ماده در قهوههای بدون فیلتر بیشتر است.
روشهایی مانند:
میتوانند مقدار بیشتری از این ترکیبات را در نوشیدنی باقی بگذارند.
در مقابل، فیلتر کاغذی بخش قابل توجهی از کافستول را جذب میکند و به همین دلیل قهوه تهیهشده با فیلتر کاغذی از این نظر انتخاب مناسبتری محسوب میشود.
طبق این گزارش، قهوه فوری نیز فاقد مقدار قابل توجه کافستول است.
یکی از نگرانیهای قدیمی درباره قهوه، ایجاد آریتمی یا نامنظم شدن ضربان قلب بوده است.
بررسیهای مورد اشاره انجمن قلب آمریکا نشان دادهاند که مصرف روزانه حدود یک تا سه فنجان قهوه کافئیندار با افزایش خطر فیبریلاسیون دهلیزی یا AFib ارتباط مشخصی نداشته است.
با این حال، در برخی آزمایشهای تصادفی، مصرف کافئین موجود در قهوه با افزایش انقباضات زودرس بطنی یا PVC همراه بوده است.
PVCها ضربانهای اضافهای هستند که در بسیاری از افراد خطرناک نیستند، اما ممکن است به شکل تپش یا ضربان غیرعادی احساس شوند.
افرادی که پس از نوشیدن قهوه دچار تپش قلب قابل توجه میشوند، بهتر است میزان مصرف کافئین خود را با نظر پزشک تنظیم کنند.
قهوه را با نوشیدنی انرژیزا یکی ندانیم
یکی از مهمترین هشدارهای این گزارش درباره تعمیم نتایج تحقیقات قهوه به سایر منابع کافئین است.
بخش بزرگی از مطالعات موجود روی قهوه انجام شدهاند، نه نوشیدنیهای انرژیزا.
برخی نوشیدنیها و شاتهای انرژیزا میتوانند در حجم بسیار کم، مقدار زیادی کافئین وارد بدن کنند. مصرف دوزهای بالای کافئین نیز میتواند احتمال افزایش فشار خون و اختلالات ریتم قلب را بیشتر کند.
بنابراین نمیتوان گفت چون مصرف متعادل قهوه برای بیشتر افراد سالم بیخطر است، مصرف هر نوشیدنی حاوی کافئین نیز همین شرایط را دارد.
شکر و سیروپ میتوانند معادله را تغییر دهند
نکته دیگری که نباید نادیده گرفت، موادی است که به قهوه اضافه میکنیم.
بخش مهمی از شواهد مثبت درباره مصرف قهوه ساده است.
اضافه کردن مقدار زیادی شکر، سیروپهای شیرین، خامه و سایر افزودنیهای پرکالری میتواند ارزش تغذیهای نوشیدنی را تغییر دهد و بخشی از فواید احتمالی مصرف قهوه را تحت تأثیر قرار دهد.
بنابراین اگر هدف استفاده از مزایای احتمالی قهوه برای سلامتی است، قهوه ساده یا قهوه با حداقل افزودنیهای شیرین انتخاب منطقیتری خواهد بود.
بر اساس شواهد فعلی، دیگر نمیتوان قهوه را بهطور کلی یک نوشیدنی مضر برای قلب دانست.
انجمن قلب آمریکا اعلام کرده است که برای بیشتر بزرگسالان، دریافت حداکثر حدود 400 میلیگرم کافئین در روز معمولاً بیخطر است. برخی مطالعات حتی مصرف قهوه را با کاهش خطر بیماری قلبی، سکته مغزی و نارسایی قلبی مرتبط دانستهاند.
با این حال، واکنش افراد به کافئین یکسان نیست.
افرادی که پس از نوشیدن قهوه دچار تپش قلب یا اختلال خواب میشوند و همچنین زنان باردار یا افرادی که فشار خون کنترلنشده دارند، بهتر است درباره مقدار مناسب مصرف کافئین با پزشک خود مشورت کنند.
تصویری که تحقیقات جدید از قهوه ارائه میکنند با تصور قدیمی «قهوه برای قلب بد است» تفاوت زیادی دارد.
برای بیشتر افراد سالم، مصرف متعادل قهوه نهتنها لزوماً خطری برای قلب محسوب نمیشود، بلکه ممکن است با برخی مزایای سلامتی نیز همراه باشد.
اما مقدار مصرف، روش دمآوری و چیزهایی که به قهوه اضافه میکنیم اهمیت زیادی دارند.
اگر قرار باشد میان یک فنجان قهوه ساده و یک نوشیدنی سرشار از شکر، سیروپ و خامه انتخاب کنیم، شواهد علمی فعلی بیشتر به نفع همان فنجان ساده قهوه است.
